No penúltimo número, 247 (xullo, agosto e setembro do 2025) de Grial. Revista Galega de Cultura, que desde hai días xa anda polas librarías, e tamén se pode adquirir desde a propia páxina da Editorial Galaxia, asino na habitual sección intitulada «O espello das letras» un texto intitulado «Vida da vida», que recensiona o libro de poemas Conecta co íntimo, de David Otero.
Este número 247 centra os seus contidos monográficos no tema «Impacto social da ciencia e da tecnoloxía. III Foro Grial», baixo a coordinación de Marilar Aleixandre e Sonia Villapol Salgado, quen alén da presentación tamén asina o texto «A ciencia mide, a anticiencia, opina. Pensar cara adiante na era da medicina personalizada», e completan este monográfico os artigos de Xan López «A China e as estratexias experimentais fronte á crise climática», «Desenvolvemento rural e ciencia. Ciencia ao servizo da xente e do territorio: exemplos desde a Fundación Juana de Vega» de José Manuel Andrade Calvo e «Ilusións» de Ángel Carracedo.
Na sección «Temas do noso tempo» José Manuel Domínguez Castiñeiras e Xabier Prado Orbán asinan a chega intitulada «Greenwashing e silenciamento epistémico en Galicia. Análise do discurso de GreenFiber (Altri)».
Deseguida na sección «Ciencia e Técnica» Jorge Mira Pérez asina o texto «Por que o tempo vai cara adiante e non cara atrás?».
Na sección de «Historia e Memoria» publícase «Ilustrar o idioma, alumar a nación. Castelao na revista Nós e no Seminario de Estudos Galegos» que asina Henrique Monteagudo e na de «Documentos» recóllese o traballo do propio Monteagudo «Dúas cartas de Xosé Núñez Búa e Luís Seoane ao Partido Galeguista (1946-1947)».
Neste novo número, as páxinas de «Creación» achegan a colaboración de Loli Rodríguez Rodríguez cun fragmento da súa novela Nailía e varios poemas da obra O camiño circular, de Jana Crespo Sandoval e Fuco Reyes.
As habituais recensións literarias da sección «O espello das letras» complétanse cos artigos «Ao redor de Ensaios sobre o efémero, de Victor Vaqueiro», unha conversa entre o propio Victor Vaqueiro, Xosé María Álvarez Cáccamo e Rexina Vega; «O percorrido editorial dunha novela. Limiar para O silencio redimido» que asina Xosé Manuel Dasilva e péchase cos artigos de Álvaro Domínguez «O Prometeo “marondo”, na procura dunha xenealoxía queer na literatura galega» e «A luz dun home na sombra. Discurso de homenaxe a Basilio Lourenço» que asina Carlos Fernández.
A maiores na sección «Crónica» aparece o texto «Carta de Corea. Anotación dunha viaxe», da autoría de Xosé M. Pacho Blanco.
Por parte na sección «Arte» Marc Wouters escribe sobre «Á mesa!» e Blanca Rodríguez Garabatos sobre «Arte terapéutica a través de dúas serie inéditas de Maruja Mallo: armaduras, desertos e Catástrofes».
Pechan o volume a sección «Educación» onde Antón Costa Rico escribe sobre «Jacinta Landa, corazón galego desde México (1894-1993)» e por último na sección de «Música» o texto «Ferror Records: dez anos de autoxestión e contracultura (2015-2025)», que asina Fernando Fernández Rego.
Velaquí o contido da miña colaboración neste número, que tamén inspirou o texto proferido no lanzamento na Libraría Couceiro:
Vida da vida
Conecta co íntimo
David Otero
Santiago de Compostela: Laiovento, 2025, 80 páxinas
De repasarmos a dilatada e longa traxectoria creativa de David Otero diríase que é un recoñecido autor de literatura infanto-xuvenil (de feito foi membro fundador de Gálix) e tamén pioneiro ou precursor das traducións neste eido tan necesitado delas, moitas en parcería co poeta e Premio Nacional de LIX Antonio García Teijeiro, ou de materias didácticos nunha época na que se estaban a poñer os alicerces da escolarización na nosa lingua; diríase tamén que é un rigoroso autor de ensaios reveladores sobre Castelao, Alexandre Bóveda, Rafael Dieste, Eladio Rodríguez ou Ferro Couselo, ou aínda tamén se diría que é un asisado e lúcido intérprete crítico da sociedade que nos tocou vivir (ou sufrir, moitas veces) nos seus textos de intervención e opinión xornalística, mais cómpre reivindicar que é, sobre todas as cousas, poeta. Pouco importa que antes deste Conecta co íntimo, David Otero só dese ao prelo hai máis de dúas décadas outro libro de poemas intitulado Para iso está o futuro (Fervenza, 2003).
Porén de facermos unha cala nos diferentes xéneros pódese observar, con clareza, que o lirismo aparece en case todas as páxinas que escribiu. A maiores están unha longa serie de poemas da súa autoría que viron a luz en obras colectivas, poñendo o seu estro ao servizo de causas sociais xustas moi diversas, velaí a Homenaxe poética ao trobador Xohán de Requeixo ou outras homenaxes a Rosalía de Castro, ao editor Ánxel Casal, a Xoán Xesús González, ambos e dous asasinados no 36, a Manuel Reimóndez Portela, a Isaac Díaz Pardo, a Marcos Valcárcel, ao poeta e amigo Xoán Xosé Abella, mais tamén a prol da defensa do Poleiro, reivindicando os usos educativos para o mosteiro de Celanova tan ligado á biografía carceraria de Celso Emilio Ferreiro, ou na defensa da Terra contra a minaría de ouro en Corcoesto. De feito, neste Conecta co íntimo aparece nomeada Palestina, un dos tres únicos topónimos xunto a Compostela e o microtopónimo do lameiro de Entreaspresas. Así pois, malgré lui, David Otero sempre estivo abrazado pola poesía.
O título deste libro de 54 poemas ten a ver co verso que máis se repite “conecta co íntimo”, que xa aparece como primeiro verso e que, en ocasións, cambia o suxeito a “conecto co íntimo” (precisamente no poema a Palestina) ou “conectamos co íntimo” ou xa no derradeiro poema “contacta co íntimo”. Estamos pois diante dunha expresión poética que ten como eixe arredor do que xira a intimidade dos sentimentos, mais non hai afán de exhibición impudente. Os poemas, aínda que ás veces xurdan de experiencias propias desa sentimentalidade, sempre procuran superar os estreitos marcos da autorreferencialidade.
Non hai pois unha sorte de monólogo interior, senón que hai unha deliberada e meditada ligazón dialóxica (palabra que non se entende que non recolla o dicionario da RAG) que se presenta de maneira máis ou menos difusa, unhas veces dialoga como as persoas máis amadas e próximas, aínda que tan só un único texto posúe unha dedicatoria expresa ao poeta euscaldún Joseba Sarrionandía, de quen é tamén unha das tres citas que abren o libro, uns versos do seu Tempo de exilio, anosado por Isaac Xubín, no pórtico xunto a uns versos de Olga Novo, de Méndez Ferrín e unhas palabras do propio David recollidas de seu avó. Nese diálogo noutras ocasións somos convocados nós mesmos como lectores ou lectoras, ou tamén o noso pobo e a nosa sociedade (sacan á vista / paraugas de cores / experiencias compartidas / partituras de acordeóns / follas de versos voandeiras…), ou a memoria en varios poemas, como o que lembra as aloitadoras, as guerrilleiras, as compañeiras, as enlaces…, de maneira que o sentido completo do poema acade sempre a retroalimentación.
E nótase ben que David Otero foi mestre, con todos os sentidos da palabra, mais non mestre de vara nos cotobelos, senón de consellos ben dirixidos, velaí eses aprende… aprende… aprende do primeiro poema ou ti sé como sabes / ti sé humilde / ti sé a mesma do segundo ou antítese dos soños dun mestre titiriteiro fronte aos colexios de monxas sen libros atrevidos.
Hai neste libro de estruturas dialóxicas diversos poemas que se emparentan coa poesía amatoria das cantigas medievais galego-portuguesas ou que inciden desde a propia subxectividade do poeta na metaliteratura, indagando nas razóns de escribir e ler poesía na actualidade.
E non faltan tampouco as reflexións sobre a fugacidade da vida e sobre a morte (podo morrer / e gustarei de facelo / sen ruídos…), propias de quen chegou a unha idade que permite botar olladas cara ao camiño andado para construír o presente e o futuro. Hai versos de David Otero que nos traen á memoria ese xogo intertextual que o poeta catalán Joan Margarit facía coa obra de Cicerón De senectute, “L’amor des joves / no té em compte l’oblit”.
Como ben subliña a escritora Marica Campo no seu limiar “No cimo das horas” velaquí “a honestidade e coherencia de quen nos abre a porta do seu ser máis profundo. Cómpre non se deixar enganar pola sinxeleza aparente, polo carácter cotián, familiar, das anécdotas e memorias”.
Así é, o poeta fala para nós, fálanos con humildade e con xenerosidade e procura aguilloar a nosa propia emotividade, que non é cousa pequena nestes tempos de incertezas, porque “debemos escribir … que todo valerá a pena”.
