Aramados, anotación do xornalista Marcos Manteiga

O xornalista Marcos Manteiga asina hoxe unha anotación na páxina da comarca de Ordes no xornal compostelán El Correo gallego para dar conta da publicación de Aramados, de Manuel García Gerpe, en tradución da nosa autoría.

Reproduzo deseguida o comentario de Marcos Manteiga, a quen agradecemos as súas palabras, que tamén se poden ler nesta ligazón.

Traducen a diáspora do avogado ordense Manuel García Gerpe ao galego

Marcos Manteiga

09 xaneiro 2021 /

ORDES. A editorial Alvarellos vén de reeditar en galego Aramados, a traducción da obra Alambradas, mis nueve meses por los campos de concentración franceses, do avogado ordense Manuel García Gerpe, e na que o autor reflicte o confinamento obrigado no país galo ao que eran sometidos os republicanos. Hai que lembrar que a obra inicial divulgouse no ano 1941 en Bos Aires, onde acabou emigrado García Gerpe (quen morrería con só 41 anos en 1949). O xurista foi, ademais, un dos persoeiros públicos de maior relevancia na vila de Ordes durante a Segunda República, onde Manuel Pazos o eleva a referente “político e cultural” da localidade. Alí, do mesmo xeito, conta cunha rúa que leva o seu nome. A edición de Aramados, que ten 164 páxinas, foi posible grazas a axuda do Concello de Oroso e da asociación cultural Obradoiro da Historia.

Publicado en Biografía, Documental, Fotografía, Historia, Narrativa, Política, Teatro, Versións ou traducións | Deixa un comentario

Moita saúde, moita poesía e moita felicidade no 2021

GOLI”

Non é posible o caos nin a confusión ebria.

No aparente envurullo, brazolada de tanza,

aniña o fío fértil do amor dunha Ariadna.

Nunca esquezas a oferta que sempre che permite

saír do labirinto das augas para a vida.

De Gameleiros (2002).

Estamos a piques de lle poñer o ramo a este ano que, máis unha vez, trouxo novas doces e outras de máis amargor.

A pandemia do virus mudounos a pel e o sorriso, roubounos os abrazos e fíxonos (re)inventar maneiras de nos escoitar.

Outro virus pandémico, o neofascismo insolidario e xenófobo, inzou sen lle atoparmos vacina.

Porén cómpre saír(mos) do labirinto das augas lamacentas para a vida.

E todos os desazos que houber teñen que mudar en azos de esperanza no futuro.

Moita saúde, moita poesía e moita felicidade neste 2021 que se achega para ti e a túa xente!

*E máis unha vez botei man dunha fotografía de Manuel Álvarez que acompaña ese poema do libro descatalogado Gameleiros (Xerais, 2002).

Publicado en Arte, Efemérides, Fotografía, Poesía, Tradicións | Deixa un comentario

Artigo en QPC (LXXXIII): «Fin do ano», un poema de Gonzalo López Abente

Cuberta de Luís Seoane

Veño de publicar unha nova colaboración en QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para recuperar un poema de Gonzalo López Abente moi acaído para estas datas. Velaquí o texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

«Fin do ano», un poema de Gonzalo López Abente

Hai dous anos no nadal tivemos ocasión de lembrar aquí «¡Esta é noite de Nadal!», un poema do muxián Gonzalo López Abente, que se publicou na revista Vamos, Órgano del Colegio Minerva, Santiago de Compostela, 35, decembro de 1957. Compileino no apartado [Dispersos e Inéditos] na Poesía Completa de Gonzalo López Abente (Espiral Maior, 2012, en coedición coa daquela activa Fundación López Abente).

Desta volta recomendamos a lectura dun outro poema intitulado «Fin do Ano», que apareceu publicado no seu libro póstumo Decrúa. Poemas (Buenos Aires: Edicións Muxía, 1966), en concreto co número 13 da Primeira Parte tamén intitulada «Decrúa», que serviu para a epígrafe desta obra. Decrúa publicouse na emigración tres anos despois do pasamento do autor, con colofón no 11 de xullo do 1966, na bonaerense Imprenta López, e dentro das Edicións Muxía, que dirixían o sobranceiro galeguista Arturo Cuadrado e o seu curmán Horacio Bermúdez Abente, este último escribe un pequeno prólogo que chama «Noticia» para xustificar a publicación das «cuartillas» orixinais que viñeran parar ás súas mans.

Os editores ordenan os textos en catro partes: «Decrúa», «Cantigas», «Desacocho» e «Recobrados». A datación dos mesmos vai desde 1899, o primeiro poema de López Abente «Un velorio nunha aldea», ata dous poemas que escribiu no ano 1957. Todos os estudosos modernos da obra de Gonzalo López Abente coinciden á hora de sinalar que Decrúa inclúe poemas vellos xunto a outros escritos na mesma época que Centileos nas ondas (Vigo: Galaxia, 1958).

«Fin do Ano», que non podemos datar con exactitude e do que non coñecemos ningunha versión publicada con anterioridade ao libro, reelabora o vello mito clásico da muller (dona) que fía e fía na espera para esconxurar a dor, e remata cunha interrogación retórica propia dun canto de reis.

Velaquí o texto completo, moi acaído para esconxurarmos nós esta pandemia. Saúde!

 FIN DO ANO
 
 
 Outro prïsoeiro morre
 na gaiola enferruxada
 que no mais alto da Torre
 ten a dona pendurada.
 
 
 (A dona do gran palacio
 ergueito na inmensidade,
 onde ela fía despacio
 na roca da eternidade).
 ¡O tempo corre,
 na torre
 a dona fía
 que fía!
 
 
 Fura a noite a cantaréa
 dun galo madrugador;
 ladra o can, un lobo oubéa...
 ¡Remata un ano de dôr!
 
 
 Xa está un novo paxariño
 cantando no albor do dia
 e prosegue paseniño
 a dona fía que fía.
 
 
 Ven xaneiro. ¿O dia seis
 qué nos traguerán os Reis? 
Publicado en Estudos literarios, Poesía | Deixa un comentario

Aramados, recensión do xornalista Cristóbal Ramírez

O xornalista Cristóbal Ramírez dedícalle a súa columna de hoxe na edición de Santiago do xornal La Voz de Galicia a reflexionar sobre a memoria histórica e saudar a publicación de Aramados, de Manuel García Gerpe, en tradución da nosa autoría.

Reproduzo deseguida o comentario de Cristóbal Ramírez, a quen agradecemos as súas palabras, que tamén se poden ler nesta ligazón.

Manuel García

Por Cristóbal Ramírez

No hay memoria sin historia ni historia sin memoria. Y recuperar la memoria, la historia, el pasado, nuestro pasado, no solo es una afición sino una obligación. Duela a quien duela. Sin juzgar a Fernando III o a Hernán Cortés con los criterios morales y sociales de hoy -cáncer producto de lo políticamente correcto-, recuperar los hechos es buscar nuestras raíces como personas y como sociedad.

La reflexión viene a cuento a raíz del regalo navideño que me ha hecho el investigador Manolo Pazos: un libro recientemente publicado por la editora Alvarellos, con la ayuda del Concello de Oroso y la Asociación Cultural Obradoiro da Historia.

Su título es Aramados, y su autor, Manuel García Gerpe, nacido en Ordes en 1908, dirigente de Izquierda Republicana en su comarca natal y que al final de la Guerra Civil tiene el empleo de capitán del Cuerpo Jurídico Militar del Ejército (obviamente del leal a la Constitución, no del sublevado). Empieza ahí otra peripecia vital como la de tantos otros, pero con más suerte: tras pasar por un campo de concentración francés acaba en Buenos Aires, donde moriría en 1949.

García Gerpe deja negro sobre blanco su experiencia, que ahora se rescata con este libro (traducción del profesor Miro Villar). Leerlo desapasionadamente pone los pelos de punta porque uno se sumerge en esas escenas durísimas que relata. Pero es que esa es también nuestra historia, la de los gallegos de hoy, voten a quien voten, intenten ignorar el pasado o no. De ahí venimos. De ese período convulso que, queramos o no, sigue gravitando sobre nuestras vidas. No se trata de olvidarlo sino al contrario: de que sirva de catarsis para poder estar seguros de que nunca se repetirá.

Publicado en Biografía, Fotografía, Historia, Narrativa, Política, Recensións, Teatro, Versións ou traducións | Deixa un comentario

Aramados, recensión do xornal comarcal Primeira Noticia. Comarca de Ordes

O xornal comarcal Primeira Noticia. Comarca de Ordes. Cerceda. Frades. Mesía. Ordes. Oroso. Tordoia. Trazo. Xornalismo desde a primeira liña, acolleu nas súas páxinas do nº 16. Novembro 2020, unha recensión sen sinatura (Redacción) da nosa última achega sobre a memoria histórica: Aramados, de Manuel García Gerpe, en tradución da nosa autoría.

O artigo que reproduzo na imaxe superior tamén se pode ler neste documento ISSUU:

Publicado en Biografía, Documental, Fotografía, Historia, Memoria Literaria, Narrativa, Política, Presentacións, Recensións, Teatro, Versións ou traducións | Deixa un comentario

Novo vídeo do lanzamento no CEIP do Foxo da reedición da novela O nariz de Fiz

Chegoume esta montaxe videográfica, que recollín na miña canle de vimeo e que foi un dos presentes cos que me agasallou o alumnado do colexio público CEIP do Foxo para saudar o lanzamento da reedición da novela O nariz de Fiz, con ilustracións de Emanuel Lameña.

Desta volta trátase dunha excelente “performance” coral creada a partir da miña biobibliografía e máis unha vez agradezo ao escritor e mestre Xosé Luna Sanmartín e ao resto do profesorado a súa implicación neste traballo. Moitas grazas!

Publicado en Gravacións, Infantil, Narrativa, Presentacións | Deixa un comentario

Nova crónica do lanzamento da reedición da novela “O nariz de Fiz” no CEIP do Foxo

Miro Villar cun dos rapaces do CEIP do Foxo. Foto: CEIP O Foxo

Este pasado sábado, 26 de decembro, o xornal compostelán El Correo Gallego tamén se fixo eco do lanzamento da reedición da novela O nariz de Fiz, desta volta con ilustracións de Emanuel Lomeña na colección «Árbore» da Editorial Galaxia, que se celebrou no CEIP do Foxo (A Estrada) o luns 14 de decembro. Deseguida reproduzo aquí crónica da xornalista Alba Prada. Pódese ler tamén premendo nesta ligazón: A Estrada recibe a Miro Villar, que reedita ‘O nariz de Fiz’

O escritor visitou ao alumnado do CEIP O Foxo para presentar a nova obra, que alberga ilustracións renovadas e máis texto // O traballo enmárcase na literatura infantil e xuvenil e está dirixido á rapazada de entre 10 e 12 anos

TEXTO A. Prada

A Estrada recibe a Miro Villar, que reedita ‘O nariz de Fiz’

O poeta, narrador, crítico literario e profesor en lingua galega e literatura Miro Villar visitou o CEIP do Foxo, na Estrada, para presentar a reedición do libro de literatura infantil e xuvenil O nariz de Fiz. A obra fora editada no ano 2009 pola Deputación de Ourense a raíz dun premio, e agora renace cun lavado de cara completo, posto que se modernizaron as ilustracións, de man de Emanuel Lomeña, e tamén se ampliaron os textos.

Este renovado traballo, editado por Galaxia, foi presentado no CEIP do Foxo “porque é un centro escolar moi dinámico e activo no ámbito da literatura”, sinalou a este xornal o autor, Miro Villar. “A idea nun principio era presentalo nas librarías, pero debido á pandemia escollemos a opción dos colexios”, revela o escritor. De momento, teñen previsto seguir mostrando a obra en máis centros escolares, entre os nenos e nenas de 10 e 12 anos, pero aínda non hai nada concreto sobre as datas.

“Estou moi satisfeito coa acollida que me deron no CEIP do Foxo”, comenta Miro Villar. “Tanto a comunidade educativa como a rapazada estiveron moi implicados e fixen de escritor itinerante, posto que tiven que ir desprazándome por distintas aulas ao estar divididos en grupos reducidos. Foi moi bonito”, relata. Asemade os escolares tiñan preparadas distintas actividades para amenizar a visita do escritor. Entre outras, “xogaron cos meus textos a varias voces e incluso plantamos un limoeiro, que ten un significado moi especial para min”, relata. Tampouco faltaron as propostas musicais, coa axuda dos docentes do centro.

O nariz de Fiz conta a historia dun neno que vive nunha aldea do rural e que é moi miudiño pero ten unha estrana habelencia no nariz que o vai converter en protagonista de emocionantes aventuras. “No relato ten gran importancia o colexio rural, de aí que tamén escollésemos O Foxo para dar a coñecer o novo traballo ao público”, conta o autor.

Miro Villar, nado en Cee en 1965, admite que se considera poeta, pero que “cada historia pide ser contada nun xénero” e por iso, a súa longa traxectoria recolle traballos que van máis alá da poesía. Miro é autor de varias edicións críticas, como a Antoloxía poética de Gonzalo López Abente (1995), Unha lectura de O soño sulagado (1998), de Celso Emilio Ferreiro, Orballo da medianoite (1998), de Roberto Blanco Torres, A poesía galega de Xervasio Paz Lestón (1998), Indo para máis perto. A señardade no puño de Alexandre Cribeiro (2004), A roseira da soidade de Antón Zapata García (2005), Poesía galega completa e textos en prosa de Emilio Álvarez Blázquez (2005) ou Ser auga, darse en auga. Antoloxía poética de Bernardino Graña (2010).

Xa no eido da literira infantil e xuvenil, a parte de O nariz de Fiz, publicado no 2009 e reeditado este ano; conta con outros títulos: a serie Carlota, a marmota (2000), Carlota e a bota perdida (2003); Carlota e a gaivota patiamarela (2006). Tamén A cobiza do verme NoelRebelión na charca ( 2012) e A pantasma da casa da Matanza (2013).

Por último, no xénero que máis representa ao autor atopamos variedade de obras, e moitas delas galardoadas: Ausencias pretéritas (1992); 42 décimas de febre (1994); Abecedario da desolación (1997; premio Tívoli-Europa 1998); Equinoccio de primavera (1998; finalista do premio Tívoli-Europa 1999); Gameleiros (2002) e As crebas (2011, premio Concello de Carral). Miro Villar foi mereceder de recoñeidos galardóns como o Modesto R. Figueiredo, Premio Esquío de Poesía, Tívoli Europa, o Ánxel Casal o da Asociación de Escritores en Lingua Galega e o de poesía de Carral.

Publicado en Infantil, Narrativa, Poesía, Presentacións | Deixa un comentario

Aramados, recensión de Ramón Nicolás no suplemento cultural Fugas

O crítico literario, escritor e profesor Ramón Nicolás dedícalle o seu espazo crítico Ex umbra in solem no suplemento cultural Fugas do xornal La Voz de Galicia a tres libros do catálogo de Alvarellos editora que teñen como cerne a memoria histórica: Aramados, de Manuel García Gerpe, en tradución da nosa autoría; ¡Viva la libertad!, de Miguel Paz Cabo e Federico García Lorca en Santiago de Compostela, do editor Henrique Alvarellos. Pola miña banda agradezo inmenso a lectura e as palabras xenerosas de Ramón Nicolás, que reproduzo deseguida e que tamén se poden ler nesta ligazón.

Literatura ao rescate da nosa memoria

RAMÓN NICOLÁS
18/12/2020

Dentro do seu amplo catálogo, a histórica editorial compostelá Alvarellos outórgalle, desde hai tempo, un papel esencial a aqueles volumes que reparan, con especial atención, en aspectos vinculados coa nosa memoria colectiva. Entre os últimos que viron a luz na devandita editora rescatamos aquí tres títulos, entre outros máis que poderiamos escoller.

Aramados, que chega nunha espléndida edición traducida polo profesor e poeta Miro Villar, é un libro de imposible acceso desde hai bastantes anos que se publicara orixinalmente no ano 1941 na editorial Celta de Bos Aires. Manuel Gerpe, o seu autor, foi un avogado, xornalista e político natural de Ordes que nos ofrece unha sorte de autoficción en forma de crónica que bebe das súas propias experiencias desde as datas previas ao seu ingreso, no ano 1939, no campo de concentración francés de Septfonds -na rexión de Mediodía-Pireneos- dándolle forma literaria ás vivencias que alí o rodearon. Neste testemuño agroma, por unha banda, unha visión moi crítica das tensións xeradas entre os republicanos e, abofé, unha denuncia tanto das condicións infrahumanas que dominaban a vida cotiá no campo como unha crítica ás decisións políticas que posibilitaban que unha persoa puidese acceder a un barco cara ao exilio. Por extensión, expón tamén unha ricaz reflexión sobre os comportamentos humanos expostos a situacións límite.

Outro volume, da autoría do profesor Miguel Paz Cabo e baixo o título de ¡Viva la libertad!, aborda a historia, moi descoñecida, do mestre Fernando Barcia no Santiago republicano, responsable da Asociación Socialista de Santiago desde 1931 ata o seu asasinato en 1938. Un mestre rural que foi presidente da Asociación de Traballadores do Ensino e que desempeñou un papel fundamental na aprobación do Estatuto de Autonomía, alén de presidir o Comité Executivo para a Defensa da República que organizaba a resistencia ao golpe de estado de xullo de 1936. O meritorio traballo de Miguel Paz, moi rigoroso e documentado, reconstrúe con brillantez o perfil biográfico de Barcia e a cidade de Santiago daquela época e as súas xentes -inclúe asemade un mapa dunha ruta completa polo Santiago republicano-, alén de iluminar as dimensións da represión que se instalou na sociedade compostelá.

Por outro lado, Henrique Alvarellos, unha das persoas que máis intensamente traballaron nestes últimos tempos na recuperación da figura de Lorca para a cultura galega a través de diversas publicacións ou de iniciativas como a celebración do 25 de outubro como «Día de García Lorca en Galicia», publica arestora Federico García Lorca en Santiago de Compostela: un libro que percorre, minuciosamente e cun admirable pulso narrativo, os pasos do poeta granadino pola cidade, ao tempo que incorpora un vizoso capítulo sobre o paso de Lorca pola cidade de Bos Aires exercendo como embaixador da nosa propia cultura ou outras vivencias do poeta acontecidas no ano 1936 e pouco divulgadas. Como o anterior, o libro ofrece unha suxestiva ruta con catorce lugares composteláns con pegada lorquiana.

Tres achegas substantivas que beben no pozo da historia e que permiten acceder a espazos, aínda recónditos, da nosa memoria.

Publicado en Biografía, Documental, Estudos literarios, Fotografía, Historia, Memoria Literaria, Narrativa, Poesía, Política, Recensións, Sen categorizar | Deixa un comentario

Pereiriños 229. Boletín Informativo da Biblioteca “Xosé Neira Vilas” do CEIP do Foxo

Tamén o Pereiriños, Boletín Informativo da Biblioteca “Xosé Neira Vilas” do CEIP do Foxo tirou do prelo un novo número, e xa van 229, para anunciar o lanzamento da reedición da novela O nariz de Fiz, con ilustracións de Emanuel Lameña. Ao premer na imaxe superior xa se pode acceder á lectura e máis unha vez agradezo ao escritor e mestre Xosé Luna Sanmartín a súa implicación neste traballo. Un dos presentes que me fixeron pola visita foi o seu último libro de poemas O tempo entre as mans, que gañou o premio de poesía Avelina Valladares.

Publicado en Infantil, Narrativa, Presentacións, Sen categorizar | Deixa un comentario

Crónicas do lanzamento de “O nariz de Fiz” no CEIP do Foxo

(Imaxes e montaxe de Pepe Castro. Por cortesía de Xosé Luna Sanmartín, escritor e mestre do CEIP do Foxo. O vídeo está aloxado no seu sitio web)

Diversos medios de comunicación fixéronse eco antonte do lanzamento trasantonte da reedición da novela O nariz de Fiz, desta volta con ilustracións de Emanuel Lomeña na colección «Árbore» da Editorial Galaxia, que se celebrou no CEIP do Foxo (A Estrada). Agradézolle inmenso á comunidade educativa, alumnado en “agrupamentos burbulla” por mor da pandemia e profesorado, a súa cálida e xenerosa acollida, ao desenvolveren diversas actividades arredor da lectura do libro ou da miña obra poética. Un paxe de agradecemento polo seu labor, non só nesa xornada pois son farol e exemplo pedagóxico desde hai anos. De feito, a súa biblioteca que coñecín hai 15 anos medrou en tamaño e fermosura. Parabéns.

Deseguida reproduzo aquí as breves crónicas dos xornais Faro de Vigo e La Voz de Galicia, nas súas respectivas edicións do Deza, así como no dixital Que pasa na Costa. Pódense ler tamén premendo nestas ligazóns:

https://www.farodevigo.es/deza-tabeiros-montes/2020/12/15/o-foxo-recibe-miro-villar-26320091.html

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/deza/2020/12/15/encuentro-miro-villar-ceip-foxo/0003_202012D15C5998.htm

https://www.quepasanacosta.gal/articulo/cee/miro-villar-leva-nariz-fiz-escolas/20201215115034123920.html

(Faro de Vigo, edición do Deza)

O Foxo recibe a Miro Villar pola reedición da obra “O Nariz de Fiz”

| FOTOS: BERNABÉ/ANA AGRA

O Foxo recibe a Miro Villar pola reedición da obra “O Nariz de Fiz”

O colexio estradense de O Foxo foi o escollido onte para a presentación da reedición, por parte de Editorial Galaxia, da obra O nariz de Fiz, da autoría de Miro Villar. O escritor chegou a este centro educativo do rural da Estrada a primeira hora da tarde. Foi recibido no Xardín da Poesía e con música, grazas á participación dun grupo de cantareiras. De seguido, plantou unha árbore neste espazo –escolleu un limoeiro– e máis tarde estreou o seu propio recuncho na biblioteca do centro. Aínda que en pequenos grupos pola situación sanitaria, os alumnos de distintos cursos foron sumándose a esta homenaxe con lecturas e recoñecementos diversos.

(Voz de Galicia, edición do Deza)

Encuentro con Miro Villar en el CEIP de O Foxo

foto Natalia Pena

Catorce años después de su primera visita, el escritor Miro Villar estuvo ayer en el colegio de O Foxo. Fue recibido con una interpretación musical antes de presentar a distintos grupos burbuja de alumnos la reedición de su libro O nariz de Fiz. En la entrada del CEIP se exhibían ejemplares de sus obras, para cumplir con la tradición de plantar un limonero, como otros autores. Hubo lectura de sus textos y un rincón en la biblioteca para sus fondos.

(Que pasa na Costa)

Miro Villar leva “O nariz de Fiz” ás escolas

Xa está dispoñible (é un perfecto regalo de nadal), o novo libro de Miro VillarO nariz de Fiz, da Editorial Galaxia, conta as aventuras no rural dunha “criatura pequerrechiña e miudiña”. E así as viviron os peques do CEIP O Foxo, na Estrada, escollido para a presentación da reedición da obra.

No fermoso marco do Xardín da Poesía, e acompasado con gaitas e tradición, Miro prantou un limoeiro e contou na Biblioteca do centro como naceu este libro, grupo a grupo. Recibiu ademais un agasallo da familia estradense.

Publicado en Infantil, Narrativa, Presentacións | Deixa un comentario