«A Pontragha», un poema inédito na GaZeta (Revista de Agrupacións Poéticas de Base)

Moncho Bouzas Tobío, vello camarada do extinto Batallón Literario da Costa da Morte e agora activo no grupo literario Nova Poesía Guitirica, desde a coordinación da súa publicación dixital GaZeta (Revista de Agrupacións Poéticas de Base), solicitoume un poema inédito, para acompañar a saída do número 1 da GaZeta «coa indisimulada intención de integrar no espazo cultural que definen as agrupacións poéticas que participan na revista a experiencia e referencia do Batallón».

Alén da revista, que xa se lanzou dixitalmente neste mes de maio, están a poñer en andamento un Festival de Agrupacións Poéticas de Base, en Guitiriz, se callar coa denominación de Festival Guitirico.

Nesta ligazón pódese ler a Gazeta nº1 (Revista de Agrupacións Poéticas de Base), mais deseguida reproduzo aquí tamén o poema «A Pontaghra», ao tempo que lle desexo longa vida a esta experiencia literaria dixital dunha agrupación moi dinámica nos últimos tempos. Saúde!

A Pontragha

Con case noventa anos, de engurras rostro e mans
miúdas que arrecenden a pan de broa, fincas
no teu caxato a carga do tempo inexorable,
ergues a ollada cansa, noutrora pillabana,
que esculca interrogando nas pedras da estación.

Só se escoita a cadencia do Lengüelle, monótona
e fermosa salmodia das augas que se van,
como a vida da xente, como o bulicio ledo
da cantina da infancia, das olladas a furto
e os tímidos desexos da vosa puberdade.

Nas paredes de branco ferido de humedén,
nas xanelas, nas portas, pechadas e doentes,
bate a túa saudade como bátegas, mancan
as lembranzas choídas con aqueles sorrisos,
rostros que levan nomes ou que desacordaches.

Remiras a cantina da estación e recordas,
coma se fose agora, que na súa algueirada
medraron os afectos, as horas máis alegres,
unha felicidade que se constrúe cauta
nos ollos e as mans dadas con e contra o futuro.

Nas travesas da vía sangra o ferro e desangras
a memoria das horas. A moza foi muller
e as mans encaleceron con traballos humildes,
a desfacer o lombo con cargas e descargas,
mentres moitos dos soños marchaban nalgún tren.

Publicado en Poesía | Deixa un comentario

Memoria Literaria (XVIII): No 25 aniversario da publicación da Antoloxía poética de Gonzalo López Abente (Espiral Maior, 1995)

Foi un dez de maio de 1995, hai agora 25 anos, cando estivemos en Muxía, como ben lembra a hemeroteca, para presentarmos a miña edición literaria da Antoloxía poética  de Gonzalo López Abente (Espiral Maior, 1995). A nova na edición comarcal do xornal coruñés La Voz de Galicia ocupou toda unha páxina, cunha crónica do xornalista Xosé Ameixeiras do acto desenvolvido, así como as miñas propias valoracións e un artigo de saúdo da publicación intitulado “Recordo dun poeta esquecido”, que asina Xan Fernández Carrera.

A devandita Antoloxía poética nacera por iniciativa do amigo antropólogo muxián Manuel Vilar Álvarez, hoxe director do Museo do Pobo Galego, e publicouse grazas a un convenio entre a editorial Espiral Maior, que dirixe aínda hoxe o poeta Miguel Anxo Fernán-Vello, e a alcaldía do concello de Muxía, daquela en mans do nacionalista Bautista Pose Paz.

Foi tamén a primeira vez que partillei un acto público con Manuel María, malia termos coincidido xa algunhas veces con anterioridade e moitas máis con posterioridade, mesmo fóra do noso País nunhas Xornadas Das Letras Galegas en Lisboa (que organizara en 1998 o Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades-CRPIH).

O poeta chairego sempre tivo moito aprezo pola poesía de Gonzalo López Abente. Nesta bitácora xa demos testemuño do artigo ou necrolóxica que Manuel María publicou no diario lugués El Progreso (10 de agosto do 1963) con este encabezamento: “Recuerdo al Patriarca de la Poesía Gallega. Noticia de Gonzalo López Abente”.

(De esquerda a dereita, Bautista Pose Paz, daquela (1995) alcalde nacionalista en Muxía; eu propio; Manuel María e Miguel Anxo Fernán-Vello, editor de Espiral Maior. Fotografías de Manuel Vilar Álvarez. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Publicado en Antoloxías, Efemérides, Entrevistas, Estudos literarios, Fotografía, Memoria Literaria, Poesía, Presentacións | Deixa un comentario

«Sete anotacións para unha lectura (persoal) da poesía galega de 2018»


(Premer sobre a imaxe para acceder á lectura)

Onte celebramos un Día das Letras, dedicado este ano a Ricardo Carvalho Calero, moito máis virtual ca nunca e foron ducias ou centos as actividades que se puxeron en andamento a través da rede. Entre elas estivo o lanzamento do novo sitio web [chandapolvora.gal] de Chan da Pólvora Editora. Da súa carta de presentación tiramos estes catro parágrafos:

«A nova web servirá de completo expositor do proxecto da editoa, cun blogue onde se reflectirán as novas vinculadas ao selo ou os procesos editoriais dos libros que se publiquen. Ademais dunha tenda online na cabeceira do menú, despréganse en varios hovers as características dos selos paralelos Biblioteca de Mesopotamia, [específico para a Ribeira Sacra e promovido por varias administracións da rexión silomiñota] e Batiscafo, unha iniciativa destinada a potenciar a tradución dos poetas que escriben en galego.

Ideados expresamente para a web son os espazos Chanzo e LIPo [Laboratorio de Indagacións Poéticas], este último xurdido a finais dos anos noventa e agora recuperado como unha das marcas de identidade de Chan da Pólvora.

Chanzo está dedicado ás publicacións online, onde cada visitante poderá descargar en PDF as obras coas que vaiamos engrosando o andel dixital da editora. Para a apertura, estará á disposición da comunidade dixital unha antoloxía da poesía galega do ano 2018, que realizou María Xesús Nogueira. Nela, poderedes atopar o mellor dos poemas publicados nese ano, con nomes como Luz Pozo Garza, Xabier Cordal, Cesáreo Sánchez
Iglesias, Andrea Nunes, María do Cebreiro ou Xabier Xil Xardón, entre outros. De igual maneira, introdúcese un artigo onde Miro Villar fai balanzo da produción poética editorial nese ano. En días sucesivos, irán aparecendo outros artigos sobre ese mesmo período. Mario Regueira é o encargado de realizar a antoloxía correspondente ao ano 2019.

LIPo é o acrónimo do Laboratorio de Indagacións Poéticas, recuperado para ser un ámbito dedicado á poesía audiovisual. Ana Romaní e Chus Silva serán os encargados de facer pezas sonoras específicas para unha sección que Chan da Pólvora pretende converter en lanzadeira de audiolibros. As primeiras entradas de LIPo é un videobooks de Samuel Solleiro, autor de O mundo dos vivos, publicado por Chan da Pólvora. Canda el, aparecerá un poema sonoro de Paula Luís, a inquietante autora de Dendrita, o libro coa que a editorial inicia a temporada actual, ademais de oito breves pezas sonoras de Romaní e Silva.»

O noso ISSUU reproduce o PDF coa panorámica da miña autoría intitulada «Sete anotacións para unha lectura (persoal) da poesía galega de 2018» e que tamén se pode ler ou descargar nesta ligazón.

Saúde para este novo proxecto de Chan da Pólvora Editora que rompeu augas no mesmo mes que se despedía a libraría Chan da Pólvora, nos últimos tempos ao goberno do poeta Quico Valeiras, un espazo que botaremos en falta sen ningunha dúbida. Saúde e Poesía!

Publicado en Antoloxías, Estudos literarios, Poesía | Deixa un comentario

Artigo en QPC (LXXIV): A 35 anos da publicación da revista muxiá Decrúa (1985-1986)

Veño de publicar unha nova colaboración en QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para lembrar a publicación da revista muxiá Decrúa, que editou cinco números nos anos 1985 e 1986. Velaquí o artigo que tamén se pode ler nesta ligazón.

A 35 anos da publicación da revista muxiá Decrúa (1985-1986)

En maio de 1985 vía a luz o número 0 da revista muxiá Decrúa, editada pola A. C. Decrúa, Os Muños (Muxía) e que se vendía ao prezo de “Dez pesos”. No seu Editorial, sen sinatura mais da autoría de Manuel Vilar, explicaban a razón do seu nome e os seus obxectivos, dos que reproduzo apenas e literalmente dous parágrafos significativos:

«Chegadas as primeiras calores do verán, aló polo mes de Xuño, antes do S. Xoán e do S. Pedro, cando a terra ainda garda nas suas entrañas a humidade que foi armacenando durante o inverno e o sol peta xa con forza alá no alto do ceo, as herbas más comezan a medrar con forza e non deixan agromar o millo novo. É o tempo de darlle a primeira sacha, de desterrar estas herbas. É o tempo de facer a decrua, se logo queremos recoller o froito dourado aló no prateado Outono. (…)

DECRUA foi idea dun grupo de xente moza que, decatándose da nosa situación de miséria e vendo que as institucións nada fan por remediala, decidémonos a dar un primeiro paso no camiño de traballar arreo pola cultura, é dicer, de todo aquilo que é produto de viver en sociedade, nun determinado lugar e nun determinado tempo. Queremos, con iso, enlazar co pasado, con aquela Muxia de antes de época de Franco, onde habia dous casinos, un periódico quincenal, os poetas facian versos e as festas de carácter colectivo, como os carnavais, estaban moi metidas nas ideas das xentes. Pero non só queremos mirar ao pasado, senón que as nosas miradas están postas neste presente e no futuro inmediato. Decrua é tamén o título dunha obra de Gonzalo López Abente. Con iso tamén queremos rendirlle o noso homenaxe a un dos mais significativos poetas muxians, seguindo no camiño que el escomenzou alá nos primeiros anos deste século.»

Sobre esta revista Decrúa algo xa teño escrito con anterioridade. Da miña autoría é a ficha incluída no proxecto do Dicionario da Literatura Galega. Tomo II. Publicacións periódicas (1997), que publicou Galaxia, coa coordinación de Dolores Vilavedra, crítica e profesora de Literatura Galega na USC. Velaquí a miña achega:

DECRÚA
Revista editada pola asociación cultural Decrúa, dos Muños (Muxía). De periodicidade irregular, publicou o seu número 0 en maio de 1985. O último número, sen datar, é o 4, que aparece no ano de Castelao (1986). A publicación estaba coordinada por Xosé M. Currás Rúa, sendo o historiador local Manuel Vilar a alma mater da entidade e do seu boletín. Redactada integramente en galego, informa sobre diversas novas locais e comarcais, con especial énfase en artigos que recollen aspectos de etnografía e historia local. Ademais, publican poemas Rivadulla “Corcón”, Tino Rivadulla, Miro Villar, Rafa Villar, Oreiro e Lino Braxe. O propio Rivadulla “Corcón” asina varias colaboracións, unha delas sobre Gonzalo López Abente. Deste escritor muxián reprodúcese un artigo tirado de Nerio. Outros artigos recollidos nas súas páxinas, tamén fan referencia á nosa literatura; así, o coordinador escribe sobre Losada Diéguez e Francisco Rodríguez faino sobre Rosalía de Castro. Outro interesante artigo, asinado por Xoán de Toba, deita luz para unha nova hipótese de datación do poema “A campana de Anllóns” de Pondal.

A necesaria brevidade das fichas bibliográficas dese Dicionario deixou fóra algúns datos de interese que agora completo número a número:

Decrúa, nº 0, maio de 1985: A revista ábrese coa reprodución do artigo «Duas verbas nada mais», de Gonzalo López Abente, datado en Muxía, agosto de 1921 e tomado da publicación corcubionesa Nerio, nº 15, 1-9-1921, páxina 3, no que o poeta describe dun xeito lírico a súa vila. Novas de política local, mais tamén internacional coma o artigo «Labregos e mariñeiros perante a entrada do Estado Español na CEE» ou unha conversa co Patrón Maior da Confraría de Muxía, Carlos Barrientos Soneira. Na sección «As nosas Letras» os poemas «Costa da Morte», de Rivadulla “Corcón” e «Todo é mentira» de Tino Rivadulla, e dous artigos sen asinar «Gonzalo López Abente e E. Pondal» e «Antón Losada Diéguez», autor ao que se lle dedicaban as Letras Galegas nese ano. Outras novas de carácter local e deportivas, uns breves apuntamentos históricos «Anacos dun tempo pasado» e o artigo de Francisco Rodríguez «Rosalia no proceso da história», que pechaba o número.

Decrúa, nº 1, xullo de 1985: Un breve artigo, asinado polo pseudónimo Nasua Tinta, explica as repercusións da aparición da revista e como sentou mal en determinados ambientes reaccionarios da vila muxiá. Desta volta as novas locais de diferente xorne complétanse con artigos como «Muxia, refúxio de navegantes e turistas», sen asinar, e que describe as potencialidades das praias muxiás. Tamén se reproduce unha fotografía antiga co rodapé «Antigua Playa de las Lanchas, año 1929» da que non se cita autoría, mais que é do histórico fotógrafo Ramón Caamaño. E pecha o número o artigo do historiador Francisco Carballo, xa finado, «O plebiscito do 28 de Xuño do 1936».

Decrúa, nº 2, setembro de 1985: Boa parte deste número está dedicado ás festas da Barca. Manuel Vilar asina os artigos «A protección do patrimonio» e «Algunhas liortas entre a Igrexa e os veciños» sobre a construción dun novo templo parroquial no ano 1729. O coordinador da revista, X. Currás asina un reivindicativo artigo «A necesidade dun hospital comarcal», que aínda tardaría uns anos. Na sección «As nosas Letras» os poemas «Perto de min (no 148 ano do nacemento de Rosalía», de Rafa Villar, datado en febreiro de 1985, «No centenario do pasamento de Rosalía» de Oreiro e «Déixame ser» de Miro Villar (un poema que, por certo, non figura en ningún dos meus libros), o conto infantil «O meu amigo Kyky», de Carol e a prosa «Costa da Morte», de Catia Negro. Ademais, outro artigo reclama unha «Homenaxe a unha vida exemplar», a do fotógrafo Ramón Caamaño. Por parte, Rivadulla “Corcón” lembra «As festas da Barca nos primeiros de século» e Luís Balboa Díaz asina «A defensa das aves rapaces».

Decrúa, nº 3, sen datar (novembro), 1985: Sabemos que é de novembro porque entre a abondosa publicidade que sempre facía posible a revista neste número aparecen dous anuncios electorais do BNG e da Coalición Popular para as autonómicas que se celebraron o 24 de novembro. A portada reproduce un dos impactantes debuxos de Castelao a toda plana, aquel que se titula «Os Anti-Rexionalistas», tirado de A Nosa Terra, 20-XI-1917. Alén das novas locais, a maioría con alusións ao período electoral, publícase o artigo «E ti, campana de Anllóns», asinado por Xoán de Toba, pseudónimo do médico Juan López Bermúdez, cunha nova hipótese de datación do poema de Pondal. Eduardo Noia fala da desfeita patrimonial en «Muxia, ou a destrución dun povo». Na sección «As nosas Letras» os poemas «Xa despertou a mañán», de Dona, «Que digan o que queiran», de Tino Rivadulla e «Canción de inverno», de Oreiro. Pecha o número «Un pouco de história de Moraime», da autoría de Fernando dos Santos.

Decrúa, nº 4, sen datar (xaneiro), 1986: Foi o quinto e derradeiro número da revista e pódese datar polas referencias a Castelao que en xaneiro estaba de centenario do seu nacemento. O seu coñecido retrato de Maside ocupa boa parte da portada. Chama a atención unha carta ao director intitulada «Gravado na auga», que asina o pseudónimo Xoán de Nemiña para denunciar o esquecemento de Gonzalo López Abente por parte do concello. Desta volta as novas locais complétanse cunha longa «Entrevista a Xoan Barja de Quiroga», coronel de artillaría retirado e contrario á presenza do Estado Español na OTAN. Na sección «As nosas Letras» os poemas «Sinfonía das montañas de Galiza», de Lino Braxe, «Vou recollendo as doces estáncias» de Rafa Villar e «Habia humidade nas furnas dos meus ollos» de Miro Villar (outro poema que tampouco figura recollido en ningún dos meus libros). Rivadulla “Corcón” realiza unha «Breve análise do Antroido actual» e dúas páxinas de banda deseñada e humor dan remate ao número.

Isto, que non foi pouco, deron de si os cinco exemplares de Decrúa, unha revista que, como sucedía coa prensa corcubionesa da que xa falamos aquí, aínda non se atopa dixitalizada na monumental base de datos do proxecto Galiciana. Biblioteca Dixital de Galicia.
(http://biblioteca.galiciana.gal/gl/inicio/inicio.do)

Publicado en Banda deseñada, Contos, Entrevistas, Estudos literarios, Fotografía, Historia, Lendas e mitos, Lingua, Memoria Literaria, Narrativa, Poesía, Política, Recensións, Tradicións, Xornalismo | Deixa un comentario

«Poemas del gallego Miro Villar. Encuentro de poetas iberoamericanos», unha selección bilingüe galego-castelán publicada na revista Crear en Salamanca


(Miro Villar leyendo en la Sala de la Palabra del Teatro Liceo, foto de Jacqueline Alencar)

A revista dixital Crear en Salamanca vén de publicar unha selección de poemas da miña autoría en edición bilingüe galego-castelán. Como se di na Introdución, despois da biobibliografía: «Los poemas seleccionados fueron leídos en Salamanca durante el XIV Encuentro de Poetas Iberoamericanos, organizado por la Fundación Salamanca Ciudad de Cultura, y dedicado al poeta argentino Hugo Mujica. También se incorporaron a la antología La altura del vuelo (Edifsa, Salamanca, 2011), a cargo del poeta A. P. Alencart». Este volume compilaba os textos dos diferentes poetas participantes nese XIV Encuentro celebrado os días 5 e 6 de outubro de 2011 en Salamanca.

Non é a primeira vez que a revista Crear en Salamanca reproduce poemas de meu, pois como xa recollín noutra anotación en febreiro de 2017 cinco haikus do meu poemario Breizh (Toxosoutos, 2012) en versión orixinal e nunha versión ao castelán de autoría propia, a solicitude do amigo Alfredo Pérez-Alencart, poeta peruano e profesor da Universidade de Salamanca (USAL), asentado nesa cidade e a quen coñecín persoalmente por volta do ano 2006 cando veu a Compostela convidado polo Pen Clube de Galicia para facer parte do I Encontro Internacional de Escritores ‘De pedra e de palabra: Europa e Iberoamérica’, que xuntou na nosa cidade a máis de 50 autores galegos, europeos e iberoamericanos.


(Alencart, Tarquis, Quintana, Rodríguez, Valle Alonso, Miro Villar, Mujica y Falcón Maldonado, foto de Jacqueline Alencar)

Deseguida reproduzo esta escolma de textos, que se poden ler nesta ligazón, conservando boa parte das imaxes coas que aparecen na publicación dixital Crear en Salamanca, mais sen a Introdución. Ao mesmo tempo inclúo a versión orixinal do primeiro poema que non aparece no dixital.

(Miro Villar, por Miguel Elías)

POEMAS DEL GALLEGO MIRO VILLAR. ENCUENTRO DE POETAS IBEROAMERICANOS

“CHE”
No deserto que somos calquera pescador
é home que multiplica peixe e pan para os seus,
en completo silencio reinventa o evanxeo
segundo San Mateo. Nunca haberá cronistas
para daren noticia do cotián milagre.

“CHE”
En el yermo que somos cualquier pescador
multiplica los peces y el pan para los suyos,
en completo silencio reinventa el evangelio
en voz de San Mateo. Y nunca habrá cronistas
para dar la noticia del milagro diario.

ADÁN DESEXA MORRER NO PARAÍSO DE EVA

Na laranxa que filtran os teus brazos
cando me fas entrar no teu dominio,
nos peros onde enauga o meu designio
oculto como o mar e os seus argazos,

nas mazás do pecado, nos abrazos,
degoiro ser Adán, sen raciocinio,
no pexego zugado en condominio,
desexo ata morrer coma pedrazos,

no líquido azucrado que me dás,
que bebo pouco a pouco, con agrado
pois acórdame o odor dunha begonia,

na laranxa, nos peros, nas mazás,
no pexego e no líquido azucrado
degoiro o teu sabor de macedonia.

ADÁN DESEA MORIR EN EL PARAÍSO DE EVA

En la naranja que filtran tus brazos
cuando me haces entrar en tu dominio,
en las peras donde agua mi designio
oculto como el mar y sus sargazos,

en manzanas del mal, en los abrazos,
anhelo ser Adán, sin raciocinio,
en la fruta sorbida en condominio,
quiero morir, hacerme mil pedazos,

en el líquido azúcar que me emanas,
que bebo poco a poco, con agrado
pues me recuerda el olor a begonia,

en las naranjas, peras y manzanas,
en la fruta y el líquido endulzado
anhelo tu sabor de macedonia.

[O MAR, BEN COÑECIDO, NON OCULTA SEGREDOS]

Nadie me salvará de este naufragio
si no es tu amor, la tabla que procuro,
si no es tu voz, el norte que pretendo.

MIGUEL HERNÁNDEZ

o mar, ben coñecido, non oculta segredos
na costa da muxía, despido polos brazos
de occidentais paisaxes lambe as súas contornas
ata bater coa lingua na erosión máis profunda,
mentres ollos pechados son martiños peixeiros.

o mar esperta cedo, debruzando nas rochas,
e un brazo tumultuoso penetra ben adentro
na esvaradiza furna da buserana, labios
pedregosos reciben o contacto salobre
das lúbricas areas como carnes abertas.

o mar desvergoñado rebenta en escabrosas
acometidas, ondas máis doridas salpican
as íntimas paredes con escorregadizos
aceites e na furna sonidos interiores
procuran a mestura cos xemidos das augas.

o mar decrece lento na breve retirada
da baixamar, en horas futuras novos azos
serán agradecidos pola furna con voces
de azucre e de melindres, namentres senllos corpos
dormen amalgamados e o amor se reinventa.

o mar, este mar mesmo, testemuña naufraxios
e ten na pel escritas enigmáticas lendas
ou certos episodios, fala dunha doncela
morta de amor, dun vate que mataron por ela.
como tamén son bardo pregunto o meu destino.

[EL MAR, BIEN CONOCIDO, NO OCULTA LOS SECRETOS]

Nadie me salvará de este naufragio
si no es tu amor, la tabla que procuro,
si no es tu voz, el norte que pretendo.

MIGUEL HERNÁNDEZ

el mar, bien conocido, no oculta los secretos
en la costa muxiana, desnudo por los brazos
de occidental paisaje relame sus contornos
hasta dar con la lengua en su erosión más honda,
mientras ojos cerrados son martín pescadores.

el mar despierta pronto, asomando en las rocas,
y un brazo tumultuoso penetra bien adentro
en la aceitosa furna da buserana, labios
pedregosos reciben el contacto salobre
de lúbricas arenas como carnes abiertas.

el mar desvergonzado revienta en escabrosas
acometidas, olas doloridas salpican
las íntimas paredes con sus resbaladizos
aceites y en la gruta sonidos interiores
persiguen la mixtura con el gemir del agua.

el mar decrece lento, con el breve repliegue
de la bajamar, ánimos nuevos en el futuro
serán agradecidos por la gruta con voces
de azúcar y melindres, mientras que sendos cuerpos
duermen amalgamados y el amor se reinventa.

el mar, este mar digo, testigo es de naufragios,
tiene en su piel escritas leyendas enigmáticas
o ciertos episodios, habla de una doncella
muerta de amor, de un vate que mataron por ella.
como también soy bardo pregunto mi destino.


(Miguel Hernández, por el pintor Miguel Elías)

OS MEUS ZAPATOS

Aqueles meus zapatos que noutrora
foran lustrosos, húmidos un día
de tanto andaren sós, sen alegría,
amolecendo bóchegas cadora,

aqueles meus zapatos, na aurora
mollados de amargor, da dor máis fría,
e gastados de insán melancolía,
xa son zapatos novos arestora,

deron en recobrar o brillo antigo
ao queceren no lume permanente
das mans pequenas, fráxiles, inmensas,

poderosas no amor, no seu abrigo,
aqueles meus zapatos, de repente,
descubriron as cousas más intensas.

MIS ZAPATOS

Mis zapatos, aquellos que en otra hora
fueron lustrosos, húmedos un día
de tanto andar solos, sin alegría,
reblandeciendo ampollas a cada hora,

mis zapatos, aquellos en la aurora
mojados de amargor, de pena fría,
viejos de enfermedad melancolía,
ya son zapatos nuevos en esta hora,

pudieron recobrar el brillo antiguo
al calentarse al fuego permanente
de manos breves, frágiles, inmensas,

poderosas de amor y de su abrigo,
aquellos, mis zapatos, de repente,
descubrieron las cosas más intensas.


(Poetas iberoamericanos con Hugo Mujica, en el Salón de Recepciones del Ayuntamiento de Salamanca, foto de J. Alencar)

NEGACIÓN DE ULISES E TESEO

Se algunha vez tiveses que agardar entre fío
e tecidos, non sexas Penélope que tece
e destece os bordados axiña que anoitece.
Ulises non existe, foi verso fuxidío.

Se algunha vez tiveses que agardar entre fío
e tecidos, non sexas Ariadna que ofrece
saír do labirinto mortal a quen a esquece.
Teseo non existe, só queda o desafío.

Se algunha vez eu debo partir como Odiseo
prefiro voltar sempre vencido a Compostela.
Non me importa a derrota se ti me identificas.

Se algunha vez eu debo marchar como Teseo
non ha ser Artemisa fluxo do meu Sarela.
Non me importa ser lama se ti me purificas.

NEGACIÓN DE ULISES Y TESEO

Si alguna vez tuvieses que esperar por mi entre hilo
y tejidos, no seas Penélope que teje
y desteje bordados enseguida anochece.
Ulises ya no existe, fue un verso fugitivo.

Si alguna vez tuvieses que esperar por mi entre hilo
y tejidos, no seas Ariadna que ofrece
salir del laberinto mortal a quien la deje.
Teseo ya no existe, queda su desafío.

Si alguna vez yo debo partir como Odiseo
prefiero volver siempre vencido a Compostela.
No importa mi derrota si tú me identificas.

Si alguna vez yo debo marchar como Teseo
no será Artemisa flujo de mi Sarela.
No me importa ser lodo si tú me purificas.

[FOI NAS ILLAS LOBEIRAS…]

Foi nas Illas Lobeiras co mar por testemuña
do amor louco no entorno dun mínimo deserto
que escoitamos na noite cantos de desconcerto
a ecoar lonxe na serra, nos penedos da Ruña.

E fumos temerosos dun medo que rabuña
interrompendo os beixos coa dúbida do incerto
de coñecer se a lenda puidese ter de certo
que os lobos descenderan como a xente supuña.

E na nosa incerteza non tivemos de conta
da fronteira das augas para coutar o medo
protexidos por ondas e cons de afiado gume.

Mais a nosa cegueira mudou logo en luz pronta
descubrindo que os urros proviñan do rochedo
no que faro Cee ronxe para as naos dende o cume.

[FUE EN LAS ISLAS LOBEIRAS…]

Fue en Islas Lobeiras con el mar por testigo
del amor loco, cerca de un mínimo desierto,
que escuchamos de noche cantos de desconcierto,
haciendo eco en la sierra de Ruña aquel ruido.

Y fuimos temerosos de un miedo sarpullido
interrumpiendo besos con dudas de lo incierto
de saber qué en la fábula pudiera haber de cierto
que los lobos bajaron como se había dicho.

Y en nuestra incertidumbre no tuvimos en cuenta
la frontera del agua para acotar el miedo,
protegidos por olas y rocas afiladas.

Pero nuestra ceguera se transformó en luz presta
descubriendo el bramido que origina el roquedo
donde faro Cee ruge desde las tierras altas.

Publicado en Encontros, Poesía, Versións ou traducións | Deixa un comentario

Artigo en QPC (LXXIII): Máis sobre a vergoñenta denominación franquista do colexio público CEIP Eugenio López, de Cee

Veño de publicar unha nova colaboración en QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para lembrar máis unha vez a ignominia de que o colexio público de Cee aínda leve unha denominación franquista. Velaquí o artigo que tamén se pode ler nesta ligazón.

Máis sobre a vergoñenta denominación franquista do colexio público CEIP Eugenio López

Hai agora catro anos, en abril de 2016, con arrecendo republicano, principiei as colaboracións no dixital Que Pasa Na Costa co artigo intitulado «Os neofranquistas de Cee non queren mudar o nome do colexio público Eugenio López» para denunciar, achegando testemuños das hemerotecas, que un destacado membro da nomenclatura franquista continuaba (e continúa) a servir de denominación do colexio público, sen que as autoridades autonómicas nin tampouco as autoridades locais desen ningún paso para cumprir a Lei da Memoria Histórica e satisfacer unha vella e xusta reivindicación da cidadanía democrática.

En setembro de 2017 este mesmo dixital recollía de novo a nosa demanda no artigo intitulado «Novos testemuños do franquismo de Eugenio López López» e, malia as abrumadoras achegas hemerográficas, nada mudou.

E neste abril de 2020 achegamos aínda máis datos, tirados de Imperio. Diario de Zamora de Falange Española de las JONS, ao tempo que recapitulamos os anteriores para os poñer en orde cronolóxica:

(ano 1957)

O primeiro documento, que xa viu a luz en QPC, data do 13 de xaneiro de 1957 e foi tirado da hemeroteca dixital do diario madrileño ABC, que desde hai algúns anos ofrece acceso libre a toda a súa colección a través desta ligazón: https://www.abc.es/archivo/periodicos/.

A reprodución correspondía a unha noticia breve intitulada «CONCESIÓN DE CONDECORACIONES» e o seu primeiro parágrafo sinala: «Por un decreto de la Jefatura del Estado, que publicó ayer el Boletín Oficial, se concede la Encomienda sencilla de la Orden Imperial del Yugo y las Flechas a los señores D. Luis Martínez de la Ossa, D. José Aguilar Espinosa, D. Guzmán Zamorano Ruiz, D. Ciríaco Elvira, D. Pedro Godoy, D. Antonio Avendaño Porrúa, D. Antonio Rodríguez, D. Juan Ramírez Filosia, don Leonardo Albert Espí y D. Eugenio López López.»

(ano 1962-1963)

Un novo testemuño que exhumamos hoxe (ver imaxe inicial), tirado de Imperio. Diario de Zamora de Falange Española de las JONS (ano XXVII, nº 8263, 29 de decembro de 1962) que baixo a epígrafe «Nuevos mandos nacionales» publica unha fotografía co seguinte pé:

«Eugenio López López, delegado nacional de Juventudes». Neste cargo botou media ducia de anos e na prensa da época pódese rastrexar moita da súa actividade no réxime na Delegación Nacional del Frente de Juventudes, que se trataba dunha sección do partido político «Falange Española Tradicionalista y de las JONS», creada polos franquistas para o recrutamento e adoutrinamento político dos mozos españois segundo os principios do «glorioso Movimiento Nacional».

Un evidente testemuño gráfico, dos moitos que se poderían lembrar, tirado do diario barcelonés La Vanguardia, naquela altura aínda nomeado La Vanguardia española, que tamén ofrece acceso libre a toda a súa colección a través desta ligazón: https://www.lavanguardia.com/hemeroteca.

Na súa portada do xoves 8 de agosto de 1963, presentaba a Eugenio López coa súa amada «camisa azul».

(ano 1968)

Nomeamento de Eugenio López como novo «Director General de Enseñanza Primaria», que xa exhumamos accedendo á magnífica hemeroteca Cervantesvirtual ao reproducir a portada da revista Escuela Española , ano XXVIII, Núm 1641, Madrid, 28 de maio de 1968, que debaixo da súa enorme foto detalla o seu currículo:

«En el pasado Consejo de ministros celebrado el miércoles día 22, fue nombrado director general de Enseñanza Primaria don Eugenio López López, actualmente delegado nacional de Juventudes. El nuevo director general nación en Orense en 1921. Es licenciado en Derecho y pertenece a la carrera fiscal. Ha sido gobernador civil y jefe provincial del Movimiento de Cuenca. Es consejero nacional del Movimiento, procurador en Cortes, miembro del Consejo Nacional de Educación, presidente de los Concursos Internacionales de Formación Profesional, miembro del Comité de Educación Extraescolar del Consejo de Europa, delegado de España en la Conferencia Mundial de la Juventud de la Unesco y Director del Instituto de la Juventud. Es autor de varias publicaciones sobre administración local, emigración, sociografía y política».

(ano 1971)

Finalmente, aínda exhumamos outro testemuño documental, do domingo 18 de xullo de 1971, data que conmemoraba o Alzamiento Nacional, ou o que é o mesmo o golpe militar contra a democrática II República, e está extraído do Diario Oficial del Ministerio del Ejército, ano LXXXII, nº 160. (Tomo III, páx. 273-274) que na sección «DECRETOS» sinala:

«En atención a los méritos y circunstancias que concurren en don Eugenio López y López,
Vengo en concederle a propuesta del Ministro del Ejército, la Gran Cruz de la Orden del Mérito Militar, con distintivo blanco.
Así lo dispongo por el presente Decreto, dado en Madrid a diecisiete de julio de mil novecientos setenta y uno.
FRANCISCO FRANCO
El Ministro del Ejército
Juan Castañón de Mena.»

A diacronía é teimuda e as hemerotecas non menten. Toda a vida de Eugenio López López foi de entrega xenerosa e colaboracionismo coa ditadura franquista. Malia isto, o seu nome segue a lixar o nome dun colexio público onde se debería formar e educar en valores democráticos. Ningún cadro orgánico do nazismo de Hitler e do fascismo de Mussolini conta con semellante recoñecemento, porén a Lei da Memoria Histórica segue a ser papel mollado en Cee, nun recuncho da vella Europa.

Publicado en Historia, Manifestos, Política | 2 Comentarios

Artigo en QPC (LXXII): Fisterra e as fisterras na poesía de Luz Pozo Garza


(Fotografía. Fonte: Historia da Literatura Galega. AS-PG)

Veño de publicar unha nova colaboración en QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, a xeito de obituario urxente para a poeta «decana» da nosa literatura, Luz Pozo Garza, que nos deixaba onte. Que a Terra che sexa leve!
Velaquí o artigo que tamén se pode ler nesta ligazón.

Fisterra e as fisterras na poesía de Luz Pozo Garza

«April is the cruelest month» é un verso célebre que escribiu o poeta T. S. Eliot no seu libro The Waste Land (A terra baldía, que se pode ler en galego na tradución de María Fe González e Armando Requeixo), e abofé que está a ser un mes cruel polas numerosos óbitos da pandemia mais tamén porque se foron tres grandes nomes da literatura, o brasileiro Rubem Fonseca, o chileno Luís Sepúlveda e hoxe mesmo, a piques de facer os 98 anos, a «decana» da nosa poesía contemporánea, Luz Pozo Garza (Ribadeo, 1922 – A Coruña, 2020), unha voz senlleira na poesía galega desde 1952, cando inaugurou a colección Xistral, creada polo poeta Manuel María, co seu libro O paxaro na boca, aínda que o seu primeiro poemario, Ánfora, en castelán, data de 1949. E que se mantivo en plena actividade até pouco antes do seu pasamento pois a finais de 2018 deu ao prelo Pazo de Tor, se cadra para reafirmar o que lle confesou a Mercedes Queixas nunha entrevista en Sermos Galiza, suplemento cultural de Nós Diario (28-xullo-2017) cando salientou: “Sen poesia non podería vivir”.

Desde estas páxinas, como lembranza urxente da poeta que era unha das cinco mulleres membros numerarios do plenario da RAG e unha das voces líricas femininas máis importantes da posguerra, xunto con Xohana Torres, queremos salientar a presenza de Fisterra e as fisterras na súa obra literaria. De primeiras, nos seus Diálogos con Rosalía, título do seu discurso de ingreso na RAG, lido o día 29 de novembro de 1996, con resposta do académico Xesús Alonso Montero. Nesta marabillosa peza oratoria mestura a prosa poética e a poesía, e introduce un poema seu intitulado «Falando a Rosalía», que reproducimos deseguida, así como o parágrafo que lle dá entrada no discurso. Este poema, no que cita por vez primeira Fisterra, xa se publicara con anterioridade na antoloxía Coroa Poética para Rosalía de Castro, edición de Xesús Alonso Montero, Vigo, 1985.

«A vida foille breve a Rosalía. Deixou Galicia e fillos. Deixou patria e patriarca. Un bosque de camelias. Poetas que lle cantaron Nenias despois de morta. Uns querían despertala co bruido do vento: “Erguete, miña armada,/ porque o ento muxe coma unha vaca”. Outros vírona na solaina do pazo chamando polos náufragos. No meu caso, quizais mover os labios e conversar nun diálogo “Falando a Rosalía”.

FALANDO A ROSALÍA

Á miña filla Luz
Coma a páxina aberta dalgún libro suspenso na memoria
en forma de pregunta
a verba limpa no adensar da vida
ven poñer unha liña transcrita en lenzo escuro
falando a Rosalía.

Cando ignoramos
a razón que traspasa os límites do tempo
e a ausencia de certezas deixa nas mans contactos
de door e de morte
e non sabemos nada nada nada
cando os ollos se pechan nun crepúsculo opaco
fálolle a Rosalía:

porque foras noutrora
unha forma de nave navegando entre sombras
onde unha vela moura inútil coma un pano
anda a batir cos hálitos rachados
da condición humana
e chegas irradiando as tebras máis propicias
a sílaba evidente
a única tentativa de falar desde a nada
desde a volta escondida dunha Fisterra en sombras
no destino da raza nosa
nosa

Unha tarde acadabas nun bosque de camelias
a derradeira voce no vestixio dun soño -entraba o inverno-
era un laio perdido sobre da patria
un río sen orelas, duro, inmisericorde,
unha escura ameaza coma un arpa de cinza
tristísima
en penumbra onde permanecías.

Sábese que pediras
no corredor do pazo onde cercan as sombras
que abriran as fiestras:
¡Ai mares imposibles reclinados na alma!
E a palabra truncada que aínda non foi dita
pero que pecha os labios
ten resonancias límpidas
falando a Rosalía.

Fai tempo que fixeras a renuncia implacable
do amor
a pedra
a chuvia
campás de Bastabales -entraba a morte-
vai en longos silencios esvaíño esvaíño,
a barca polo río sen recordar as formas
para esquencer a vida.
Para morrer
abonda un cadaleito e unha saba branca…

Ven do espacio que habitas
na terra socavada onde a forza escura
se fai propicia ó pranto.
A luz decrece e fire nun destino sen craros:
compre ollar unha patria
na extensión certa aberta circundada
pola fala inicial -entraba o norte-
cecáis mover os labios ou silenciar as sílabas na páxina
pechada dalgún libro en forma de pregunta
falando a Rosalía.

Noutro momento do seu discurso, Luz Pozo Garza evoca a súa infancia e a súa mocidade na mariña lucense e faino nun longuísimo poema, do que rescatamos un fragmento onde novamente o topónimo Fisterra ten presenza, neste caso as Fisterras como imaxe das estremas da nosa nación atlántica. Velaquí:

(…)
Eu era aquela nena
que medraba na mariña lucense
absorta entre dous ríos benamados
o leste dun Edén aprendendo as estrelas

E as aves estreaban círculos ilexibles
nun ceo sen retorno
que iba a ser para sempre a imaxe dunha patria
Era un ceo limpísimo
neste espacio extremado das Fisterras
Era un xardín aberto xusto na nordesía
Na seducción da luz

E foron os dous ríos benamados -o LANDROVE e o EO-
os límites da vida coma unha flor de neve
que ninguén soupo rescatar

Alí aprendín de noite o lugar das estrelas
E a nomear nun mapa unha por unha as Pléiades
polos nomes celestes
E serían no exilio a través das fiestras
a imaxe do ideal
naquela soidade adolescente confundida na guerra
(…)

Por certo, que neste discurso tamén recorda a estadía de Rosalía de Castro en Muxía, e faino en dous espléndidos parágrafos:

«Se repasamos os textos rosalianos, atopámonos insistentemente co tema do mar. Dende “Muxía a das altas penas” semella ela contemplar lanchas e aparellos de festa das rapazas de toda Galicia. Sábese que Rosalía vivíu na súa mocedade esta romaría de Nosa Señora da Barca en compaña da irmá do poeta Pondal. Alí enfermaron as dúas rapazas. Rosalía sandou, pero Eduarda finou a consecuencia da mesma infección de tifus.

Tamén en La hija del mar as escenas marinas son o escenario adecuado da romántica acción. Ás veces descríbense dramáticas tempestades propias da costa da morte. Ás veces contémplase, segundo o estado de ánimo das protagonistas, un mar medio durmido e lánguido que extende a súa maxestade sobre a praia como símbolo vital daquela natureza erma e núa.»

E, finalmente, aínda temos outra referencia a Fisterra, ás estremeiras Fisterras no poema intitulado «Solpor» do libro As arpas de Iwerddon (Edicións Linteo, S.L., 2005. Premio da AELG 2006), que en opinión da profesora da UDC, Olivia Rodríguez González: «Publicado de forma exenta en 2005, As arpas de Iwerddon está dedicado a celebrar a unión entre Galicia e Eire (chamada Iwerddon en textos populares galeses), partindo dunha experiencia autobiográfica que chega a transcender o cotiá ata acadar a expresión da fusión cultural e espiritual entre dúas culturas célticas.»

SOLPOR

Recoñezo este vento e esta terra
na promisión dun mar en procura da luz

Están tamén os bosques da intemperie
igual cós nosos cando entraban no inverno

Pero estas son as albas desfelices
porque ti non acordas xunta min

Nas Fisterras divinas onde talvez transitas
contemplarás amor
esa aurora primeira esclarecida

Mentres aquí en Irlanda
algún solpor remoto
vai deixando nos ollos un exilio
de sombras desvalidas que nos cercan,
nos cercan

Pero pasan as aves
e escriben unha páxina de amor
na alucinada carta da memoria

Publicado en Memoria Literaria, Obituarios, Poesía | Deixa un comentario

Artigo en QPC (LXXI): Lugar de incendios, no terceiro cabodano do poeta Paco Souto

Días atrás publiquei unha nova colaboración en QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, para saudar o poemario póstumo de Paco Souto, Lugar de incendios. Velaquí o artigo que tamén se pode ler nesta ligazón.

Lugar de incendios, no terceiro cabodano do poeta Paco Souto

O mes de marzo, malia o colofón de decembro de 2019, coincidindo co terceiro cabodano do poeta e percebeiro Paco Souto, a editorial malpicá Caldeirón, da que foi un dos seus fundadores, presentou o poemario Lugar de incendios (libro+CD), para poñer en papel o espectáculo da súa poesía en directo con acompañamento musical de Serxio Moreira, e que no dicir da editora “como proxecto de publicación foi deseñado polos seus autores en 2009 para unha edición que nunca chegou a ver a luz”.

O libro + CD preséntase nunha fermosísima edición, na que o propio disco compacto, agora remasterizado, daquel espectáculo poético-musical vai engarzado na capa e cumpre ao mesmo tempo a función de servir de portada, na que sobrancea unha suxestiva ilustración de aves petroleadas do propio Paco Souto e onde se observan derredor uns versos na súa delicada caligrafía, coñecida para nós desde aqueles cartapacios manuscritos das Edicións do Dragón nos que escribía da súa man (O mar de adentro, 1990; A rota dos baleeiros, 1991; Dous bocetos, 1994 ou Bestiario, 1998).

Abren o volume senllas biografías do poeta e activista cultural Paco Souto e do músico Serxio Moreira (quen tamén creou outros proxectos poético-musicais con Rosalía Fernández Rial e Silvia Penide) para coñecermos a feraz colaboración entre eles dous desde 2001, cos espectáculos Como águas de maio (2001), Aviléscanto (2003), As horas de María (2007), Homenaxe a Xelucho Abella (2008), Recital sobre textos de Pondal (2008) e Tempo escuro (2013), onde se incorporan Rosalía Fernández Rial e o fotógrafo Peter Schneider, alén deste Lugar de incendios (2009).

Nos versos do Limiar, os autores presentan o seu labor: “Aquí as ferramentas que adoitamos usar: / Aquí a lingua. O piano dos soños“. E deseguida unha ducia de poemas de Paco Souto, dos que dez xa estaban publicados cando o espectáculo visitou os palcos de varias vilas e outros dous que foron incluídos no seu último poemario, e Caín (2016). A edición literaria dos textos, da man da súa compañeira Emma Abella, quen tamén asina o emotivo texto epilogal, e do poeta Eduardo Estévez, harmonizou os diferentes criterios ortográficos de toda a produción poética.

Os poemas veñen acompañados de ilustracións do propio Paco Souto e das partituras musicais de Serxio Moreira. Son textos moi coñecidos e escoitados polo público ao longo dos anos, pois a xenerosa voz de Paco era asidua en calquera festival ou acto cultural onde estivese presente a palabra poética.

Velaí “veño da fin do mundo”, con versos acaso premonitorios: “e na morte / souben / que mar non era de augas / senón da rosa nosa das tristezas“, ou en “Furtivos”: “ese sabor a sal na boca / como se a morte viñese cada nove ondas“; “Se Ana Mendieta” en diálogo coa obra da artista cubana, ou máis adiante “Metamorfose” que dialoga coa obra do pintor noiés Alfonso Costa, ou “para Lola”, versos que renden homenaxe ás “mans cheas de arxila” dunha alfareira de Buño; o erotismo en “de tirar o rixón”; “de nena” coa homenaxe a Antón Avilés de Taramancos e á súa compañeira Sofía; “a gata” coa metaliteratura e o proceso da escrita; o misticismo telúrico de “A fada do vento”; a memoria familiar en “Carta última”; o compromiso co altermundismo en “Mamá África” e, como non, o magnífico “Galiza en paxes” que principia co verso “a miña nai dóenlle as cervicais” para rematar “era Galiza / un país en paxes / na cabeza das mulleres“, poema que tamén se reproduce manuscrito.

Unha alfaia este Lugar de incendios, que nos permite lembrar na súa propia voz os poemas, cheos de exquisitas imaxes mariñeiras e dunha prosodia e un ritmo de dicir inesquecibles, do que aprenderon (aprendemos) moitos poetas dos noventa.

Publicado en Arte, Efemérides, Manuscritos, Memoria Literaria, Música, Poesía | Deixa un comentario

Os exemplares asinados do libro «O nariz de Fiz» vanse co #dragónValleInclán para Ourense e Compostela

O pasado día 2 de abril conmemorouse o Día Internacional do Libro Infantil e Xuvenil co fin de lembrar o nacemento do escritor danés Hans Christian Andersen, autor prolífico de contos infantís (e non só). A mensaxe deste ano foi escrita polo poeta esloveno Peter Svetina, do que se non estou errado non hai obra traducida ao galego, mais si ao castelán, e ilustrado por Damijan Stepancic. A versión galega da mensaxe foi traducido por Héctor Cajaraville e pódese ler na páxina da OEPLI ou na de GALIX.

As persoas que seguen esta bitácora ou a miña conta de Twitter puideron participar no sorteo de dous exemplares asinados da miña novela infanto-xuvenil, xa descatalogada, O nariz de Fiz (Deputación de Ourense, 2008), que recibiu o V Premio de Literatura Infantil e Xuvenil “Pura e Dora Vázquez”, convocado anualmente pola Deputación de Ourense, e que na súa publicación ilustrou a alacantina Lola Lorente.

Había que lle dar axeitada resposta á seguinte pregunta:
No relato chega á Vilancosta, lugar imaxinario, a compañia de teatro Talía para representar con monicreques unha obra de Ramón María del Valle-Inclán. Por que título é coñecida?

a) Zeralda e o dragón.
b) Dragona.
c) A cabeza do dragón.
d) Os ollos do dragón.
e) O nacemento do dragón.

Resposta
As respostas debían enviarse como comentario na propia anotación do blogue crebas.gal, nun chío coa palabra-chave ou hashtag #dragónValleInclán ou unha mensaxe directa dirixidos á conta de twitter @MiroVillar indicando un enderezo de contacto.

En efecto, a resposta correcta era a c) A cabeza do dragón, peza que nesa altura non estaba traducida ao galego porque a familia do dramaturgo non o permitía. Recentemente foi levada á escena na nosa lingua por Producións Excéntricas, con adaptación/tradución de Quico Cadaval.

a) Zeralda e o dragón é de Agustín Fernández Paz; b) Dragona é de Xavier Queipo; d) Os ollos do dragón é de Àngells Gardella (tradución de Mª Victoria Moreno) e e) O nacemento do dragón é de Wang Fei (tradución de Fernando Moreiras).

Moito me agradaría que todas elas recibisen exemplares do libro mais non era posible e foron sorteados dous entre as 9 respostas atinadas. Cada exemplar leva a sinatura do autor e unha agarimosa dedicatoria especial para a persoa que o gañador ou gañadora sinale e esas dúas persoas foron:

@NolasCid (Manuela Iglesias Cid, de Ourense)
@franvarela29 (Fran Varela, de Compostela)

Obrigado, moitas grazas a todas as persoas que participaron no sorteo.

E moitos parabéns ás dúas persoas premiadas e a gozardes coa lectura!

Publicado en Infantil, Narrativa, Premios | Deixa un comentario

Hemeroteca: 44 recensións literarias no semanario A Nosa Terra entre 1987 e 1994


(Portada do nº O de A Nosa Terra)

O pasado 2 de abril anunciábase, non sen tempo, a completa dixitalización e o acceso público a todos os números en papel do desaparecido semanario nacionalista A Nosa Terra, grazas a un acordo técnico asinado entre a Fundación A Nosa Terra, que aínda mantén actividade na rede, e o Consello da Cultura Galega. A hemeroteca pódese consultar para lectura ou descarga nestas dúas ligazóns:

Hemeroteca

http://consellodacultura.gal/fondos_documentais/hemeroteca/coleccion.php?id=7523

A edición contemporánea desta cabeceira, que recollía o nome daqueloutra nacida en 1907, percorre máis de tres décadas desde o seu nº 0 (2 de decembro 1977), até o derradeiro en papel, nº 1417 (29 de xullo 2010), pois en agosto a empresa editora anunciou suspensión de pagamentos.

Esta dixitalización é para min, sen lugar a dúbidas, unha magnífica nova por moitas razóns, xa que me permite reconstruír paisaxes vividas na miña formación persoal ou lectora. De feito, puiden recuperar para o meu arquivo 44 recensións literarias, agás algunha excepción case todas elas sobre libros de poesía, que publiquei no seu «Guieiro cultural» entre nº 324 (8 de outubro 1987) e o nº 611 (3 de marzo 1994), pois nesta altura a chamada do escritor e xornalista Antón Lopo (daquela aínda Antón Rodríguez López ou Antón R. López) fixo que pasase a colaborar con recensións nas páxinas culturais do xornal O Correo Galego, e xa non fun quen de compatibilizar estas angueiras cos meus últimos anos de estudo na Facultade de Filoloxía.

Na primeira desas recensións en ANT ocupeime do poemario Mar do Fin da Terra, de Cesáreo Sánchez Iglesias, e na derradeira reseñaba o poemario De mañá qué medo (Tristura e paixón en Compostela), de Xosé María Álvarez Cáccamo. Escritas na denominada normativa de mínimos, que era maioritaria no semanario, velaquí deseguida os títulos e datas de todas elas:

1  “Veñen as palavras fulvas do Cesáreo”. A Nosa Terra, 324, 8 de outubro, 1987. (sobre Mar do Fin da Terra, de Cesáreo Sánchez Iglesias)

2  “As voces antigas do trovador”. A Nosa Terra, 329, 18 de decembro, 1987. (sobre Amor e tempo liso (Cancioneiro), de Darío Xohán Cabana)

3  “Memória da Yourcenar”. A Nosa Terra, 332, 28 de xaneiro, 1988. (sobre o pasamento de Marguerite Yourcenar)

4  “Fábulas recontadas na noite”. A Nosa Terra, 341, 12 de maio, 1988. (sobre Lenha Seca. Fábulas recontadas na noite, de Fernando Costa Andrade)

5  “Cantigas de amor vilao”. A Nosa Terra, 343, 28 de maio, 1988. (sobre Cantigas de amor vilao, de Darío Xohán Cabana)

6  “Fernando Pessoa ao trasluz dun documento”. A Nosa Terra, 349, 7 de xullo, 1988. (sobre a Acta de nascimento de Fernando Pessoa)

7  “As imagens de Viegas”. A Nosa Terra, 359, 20 de outubro, 1988. (sobre As imagens, de Francisco José Viegas)

8  “Jerónimo Baía, poeta barroco lusitano”. A Nosa Terra, 363, 17 de novembro, 1988. (sobre a Antologia da poesia do período barroco, de Natália Correia)

9  “O choro de África com os olhos secos”. A Nosa Terra, 400, 21 de setembro, 1989. (sobre unha década sen Agostinho Neto)

10  “A lírica galego-portuguesa”. A Nosa Terra, 403, 28 de outubro, 1989. (sobre A lírica galego-portuguesa, de Elsa Gonçalves e Maria Ana Ramos)

11  “Luís Pimentel, o poeta que lle tapou os pés aos versos”. A Nosa Terra, 410, 30 de novembro, 1989. (sobre a obra poética de Luís Pimentel)

12  “Ramón Caamaño, un mar de rostros na Costa da Morte”. A Nosa Terra, 417, 25 de xaneiro, 1990. (sobre o Album de Ramón Caamaño, de Manuel Sendón e X. L. Suárez Canal)

13  “Cláudio Murilo, metáfora de viver”. A Nosa Terra, 418, 1 de febreiro, 1990. (sobre Caderno de Proust, de Cláudio Murilo Leal)

14  “A pátria do mar de Darío X. Cabana”. A Nosa Terra, 420, 15 de febreiro, 1990. (sobre Patria do mar, de Darío Xohán Cabana)

15  “Ólisbos, os amantes da palavra”. A Nosa Terra, 422, 1 de marzo, 1990. (sobre a revista Ólisbos, os amantes da palavra)

16  “Un libro anti V Centenário”. A Nosa Terra, 427, 5 de abril, 1990. (sobre Nova Crónica de Indias, de Avilés de Taramancos)

17  “Literatura pret a porter”. A Nosa Terra, 434, 31 de maio, 1990. (sobre Ningún cisne, de Manuel Rivas)

18  “Poesia de oficio”. A Nosa Terra, 435, 7 de xuño, 1990. (sobre As torres no ar, de Avilés de Taramancos)

19  “Poetas malditos”. A Nosa Terra, 437, 21 de xuño, 1990. (sobre Banquete, de Lino Braxe)

20  “O verso era un camiño”. A Nosa Terra, 439, 5 de xullo, 1990. (sobre A árvore das sete palavras, de Cesáreo Sánchez Iglesias)

21  “Literatura angolana de vangarda”. A Nosa Terra, 442, 27 de xullo, 1990. (sobre Cartas de amor, de João André da Silva Lopito Feijóo)

22  “Un poemário algo hermético”. A Nosa Terra, 445, 21 de setembro, 1990. (sobre A cámara de névoa, de Vítor Vaqueiro)

23  “María Mariño, noiesa do Caurel, dinamiteira da fala”. A Nosa Terra, 448, 11 de outubro, 1990. (sobre a obra poética de María Mariño)

24  “Quando o sol arde na noite, un trasfondo da transición, de Joel Gómez”. A Nosa Terra, 456, 7 de decembro, 1990. (sobre Quando o sol arde na noite, de Joel Gómez)

25  “Os amantes da palavra, Ólisbos”. A Nosa Terra, 460, 11 de xaneiro, 1991. (sobre a revista Ólisbos, os amantes da palavra)

26  “A poética da luz”. A Nosa Terra, 467, 1 de marzo, 1991. (sobre Regreso e advenimento, de Xavier Seoane)

27  “Unha voz nova e consistente”. A Nosa Terra, 470, 21 de marzo, 1991. (sobre Tempo van de porcelana, de Martín Veiga)

28  “A Costa da Morte fotografada en imaxes e palavras. Xurxo Lobato e César António Molina na procura da simbiose”. A Nosa Terra, 498, 21 de novembro, 1991. (sobre A fin da Fisterra. Viaxe á Costa da Morte, de Xurxo Lobato e César António Molina)

29  “O Lume Branco, de Xosé Maria Álvarez Cáccamo”. A Nosa Terra, 503, 27 de decembro, 1991. (sobre O lume branco, de Xosé Maria Álvarez Cáccamo)

30  “Un poeta esquecido no centenário do seu nacimento. Roberto Blanco Torres (1891-1936), unha obra poética crebada polo fascisno”. A Nosa Terra, 506, 23 de xaneiro, 1992. (sobre a obra poética de Roberto Blanco Torres)

31  “Queréncia polo clásico”. A Nosa Terra, 512, 6 de marzo, 1992. (sobre Visitantes, de Xabier Rodríguez Baixeras)

32  “A escrita, espello de vida”. A Nosa Terra, 520, 30 de abril, 1992. (sobre Música reservada, de Luísa Villalta)

33  “Defensa da alegria”. A Nosa Terra, 533, 30 de xullo, 1992. (sobre Himno Verde, de Bernardino Graña)

34  “Unha continuación no tránsito”. A Nosa Terra, 534, 10 de setembro, 1992. (sobre A porta de lume, de Xesús Manuel Valcárcel)

35  “A iteración da nostálxia”. A Nosa Terra, 538, 8 de outubro, 1992. (sobre Este é o tempo do sal, de Xosé Manuel Millán Otero)

36  “Territórios diversos”. A Nosa Terra, 548, 17 de decembro, 1992. (sobre Poemas da luz e da loucura, de Henrique Rabunhal)

37  “Romper coa estética dos 80”. A Nosa Terra, 552, 14 de xaneiro, 1993. (sobre Persianas, pedramol e outros nervios, de Fran Alonso)

38  “O herdo dun Poeta”. A Nosa Terra, 557, 18 de febreiro, 1993. (sobre Última fuxida a Harar, de Avilés de Taramancos)

39  “Matéria sensível”. A Nosa Terra, 566, 22 de abril, 1993. (sobre Areas de fondo, de Xesús Manuel Valcárcel)

40  “A densidade da emoción”. A Nosa Terra, 577, 8 de xullo, 1993. (sobre Fuxidíos, de Eva Veiga Torre)

41  “Exceso de ornamentación”. A Nosa Terra, 579, 22 de xullo, 1993. (sobre Abandono da noite, de Manuel Xosé Neira)

42  “Preséncia da desolación”. A Nosa Terra, 580, 29 de xullo, 1993. (sobre Do olvido o rio, de Cesáreo Sánchez Iglesias)

43  “Pracer da nova poesia”. A Nosa Terra, 581, 5 de agosto, 1993. (sobre Ritos de auga, de Xosé Manuel Vélez)

44  “Unha volta ao real”. A Nosa Terra, 611, 3 de marzo, 1994. (sobre De mañá qué medo (Tristura e paixón en Compostela), de Xosé María Álvarez Cáccamo)

(Imaxe da primeira recensión)

Publicado en Sen categorizar | Deixa un comentario